Położenie regionu sandomierskiego

Region sandomierski zajmuje głównie wschodnią część lessowej Wyżyny Sandomierskiej. Tylko wąski obszar między zboczem wyżyny a korytem Wisły, która stanowi naturalną granicę wschodnią powiatu, należy do Niziny Nadwiślańskiej, a na północ od Zawichostu do Małopolskiego Przełomu Wisły. W okolicach Ułanowic i Konar powiat obejmuje niewielkie południowo-wschodnie krańce Gór Świętokrzyskich. Zachodnia granica powiatu sandomierskiego jest sztuczna, ponieważ w tej części przebiega przez lessową wyżynę, której dalsza część należy do powiatu opatowskiego. Na kształtowanie się tego regionu miało wpływ głównie osadzanie się pod koniec plejstocenu grubej warstwy lessu, który przykrył wszystkie istniejące wcześniej formy rzeźby. Były to różnego wieku, często bardzo stare, bo kambryjskie wzniesienia, ostańce, doliny rzeczne. Grubość warstwy lessowej jest zróżnicowana, wynosi średnio od kilku do 20 i więcej metrów. Wytworzona równina lessowa była jednak krótkotrwała. W lessie, skale bardzo podatnej na rozmywanie przez wodę, wytworzyła się w holocenie gęsta sieć głębokich wąwozów lessowych urozmaicających powierzchnię wyżyny.

Warunki klimatyczne regionu sandomierskiego

Obszar regionu sandomierskiego stanowiącego wschodnią część lessowej wyżyny jest obszarem ciepłym. Wynika to zarówno ze średnich rocznych temperatur powietrza wynoszących 80C, jak też najcieplejszego miesiąca -180C i najchłodniejszego miesiąca - 2,70C. Długość okresu bez przymrozków wynosi tu średnio 170 dni, a liczba dni mroźnych od 46 do 51.

Okres wegetacyjny obejmujący dni o temperaturze średniej dobowej powyżej 50C wynosi średnio 213 dni, i jest zbliżony do długości tego okresu w Kotlinie Sandomierskiej i zachodniej części Wyżyny Lubelskiej.

Średnie roczne sumy opadów mieszczą się w granicach 550 - 600 mm i są wyższe jedynie w południowo- zachodniej części. Opady przeważają w półroczu letnim. Maksimum opadów przypada na lipiec, a minimum na luty. Najwyższe sumy opadów (około 800 mm) wiążą się ze zboczem i doliną Wisły, wzdłuż której ciągnie się, aż do Zawichostu, szlak gradowy związany z częstymi w półroczu ciepłym katastrofalnymi gradobiciami. Przeważają słabe i łagodne wiatry (0-5m/s) głównie z kierunku zachodniego (około 50% wiatrów corocznych). Urozmaicona rzeźba wyżyny ma wpływ także na kształtowanie klimatu lokalnego, czyli warunków panujących na przykład w głęboko wciętych dolinach czy też różnice w nagrzewaniu różnie nachylonych powierzchni stoków. Częstym zjawiskiem jest inwersja termiczna, odznaczająca się znacznym spadkiem temperatur w dolinach i wąwozach oraz zróżnicowanie termiczne i wilgotnościowe zboczy południowych, które są ciepłe i suche oraz przeciwległych - chłodnych i wilgotnych.

Surowce naturalne

Region sandomierski bogaty jest głównie tym, co na powierzchni, czyli grubą pokrywą skał lessowych stanowiących podłoże dla rozwoju gleb czarnoziemnych wykorzystywanych przez różnorodne uprawy rolne (ogrodnictwo, sadownictwo, uprawa pszenicy i buraków cukrowych). Zasoby surowców mineralnych nie są zbyt bogate. Znaczenie przemysłowe mają głównie kwarcowe piaski szklarskie rejonu Świniar wykorzystywane przez hutę szkła Pilkington Sandoglass w Sandomierzu. Lokalne znaczenie mają natomiast zasoby piasku rzecznego i wodnolodowcowego pozyskiwanego w dolinie Wisły i w dolinach jej dopływów oraz piasku budowlanego ze złóż w okolicy Dwikóz, Gór Wysokich, Kichar, Klimontowa.

Eksploatowane są również niewielkie złoża iłów wykorzystywanych do produkcji cegły ceramicznej w Klimontowie i Koprzywnicy. Zaprzestano już eksploatacji ziemi krzemionkowej ze złoża w Piotrowicach koło Zawichostu, wykorzystywanej jako materiał izolacyjny i składnik mas formierskich. W rejonie Świniar znajduje się niewielkie złoże siarki rodzimej, płytkie, ale nieeksploatowane z powodu małej zasobności.